De deur van een eeuwenoude kerk die normaal dicht blijft. Het geluid van een draaiend waterrad. Een kasteelruïne waar de muren nog sporen van oorlog dragen. Tijdens Open Monumentendag op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 krijg je op allerlei plekken in Noord-Limburg de kans om erfgoed van dichtbij te bekijken.
Deze 7 erfgoedplekken in Noord-Limburg ontdek je tijdens Open Monumentendag 2026:
- Kasteel Heijen: een waterburcht die opnieuw werd opgebouwd
- Landgoed Mookerheide: van Jugendstil tot historische moestuin
- Oude Stadhuis Gennep: sta midden in het verhaal van 1641
- Kasteelruïne Bleijenbeek: loop letterlijk de geschiedenis in
- Kerkentoer door Venlo: drie kerken, drie heel verschillende verhalen
- Bekijk Stadhuis Venlo midden in zijn restauratie en combineer deze met andere locaties
- Bovenste Plasmolen: zie en hoor de watermolen werken
Wat is Open Monumentendag eigenlijk?
Ieder jaar in het tweede weekend van september zijn duizenden monumenten verspreid over Nederland gratis te bezoeken. Zo ook in Noord-Limburg. Je komt binnen op plekken waar je anders vaak voorbijloopt en hoort de verhalen van gidsen, molenaars, vrijwilligers en andere kenners. Dit jaar is extra bijzonder. Open Monumentendag bestaat 40 jaar en heeft als thema ‘Veerkrachtig erfgoed, in tijden van onzekerheid’. We zetten een aantal bijzondere plekken op een rij om op 12 en 13 september eens binnen te stappen.
1. Kasteel Heijen: een waterburcht die opnieuw werd opgebouwd
Huys Heijen, beter bekend als Kasteel Heijen, is een mooi voorbeeld van een gebouw dat meerdere keren moest meebewegen met de geschiedenis. Rond 1500 werd een versterkte hofstede gebouwd. Door uitbreidingen groeide het complex uit tot een waterburcht. De oorspronkelijke ringgrachten zijn grotendeels verdwenen, maar het landschap rond het kasteel verraadt nog altijd iets van die oude situatie.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte het kasteel zwaar beschadigd. Na de oorlog kocht beeldhouwer Peter Roovers de ruïne en begon aan het herstel. Hij gebruikte het kasteel later als woon- en werkplek. Daarmee past Huys Heijen mooi bij het thema van 2026: een beschadigd monument dat na de oorlog een nieuw hoofdstuk kreeg.
Huys Heijen is normaal gesproken niet vrij toegankelijk voor publiek, maar is voor de editie van 12 en 13 september 2026 vanaf 10.00 uur geopend. Heb je na je bezoek nog zin om de omgeving te bekijken? Dan kun je vanaf Heijen het Hejs Rundje oppakken. Deze wandeling van ongeveer tien kilometer loopt onder meer door het gebied van de oude Maasarm en langs Huys Heijen. Zo krijg je meteen meer gevoel bij de ligging van de voormalige waterburcht in het landschap.
Adres: Hoofdstraat 38, Heijen
2. Landgoed Mookerheide: van Jugendstil tot historische moestuin
Op zondag 13 september van 10.00 tot 16.00 uur staat op Landgoed Mookerheide meer open dan alleen de voordeur van het jachtslot. Je kunt het gerestaureerde Jachtslot Mookerheide bekijken, luisteren naar verhalen van een jachtslotgids en doorlopen naar de historische nutstuinen. Ook worden activiteiten georganiseerd in het omliggende natuurgebied.
Neem binnen vooral de tijd voor de details. Het jachtslot werd aan het begin van de twintigste eeuw in Jugendstil gebouwd. Kijk binnen vooral naar het glas-in-lood, het houtsnijwerk en de plafondschilderingen. Veel van die details zijn tijdens de restauratie zorgvuldig teruggebracht.
Buiten gaat het verhaal gewoon verder. De oude nutstuinen, kassen en fruitmuren hoorden oorspronkelijk bij het dagelijks functioneren van het landgoed. Tegenwoordig worden er opnieuw groenten, fruit en bloemen geteeld. Tijdens Open Monumentendag is er onder meer een groentekraam en kunnen kinderen aansluiten bij een OERRR-knutselactiviteit. Wie meer van het landschap wil zien, kan ook met een boswachter op pad. Voor die excursie is wel vooraf een online ticket nodig.
Adres: Heumensebaan 2, Molenhoek
Bekijk het volledige programma
-
Jachtslot Mookerheide
Jachtslot Mookerheide
Midden in het groen van Landgoed Mookerheide wacht een bijzonder jugendstil jachtslot uit 1904. Geniet van koffie, lunch of diner tussen historische details, wandelroutes en weidse uitzichten. Een plek waar natuur, historie en gastvrijheid samenkomen. Meer info over Jachtslot Mookerheide
3. Het oude stadhuis van Gennep: sta midden in het verhaal van 1641
Alleen al voor dit gebouw is een rondje over de Markt van het vestingstadje Gennep de moeite waard. Het oude stadhuis werd na de grote stadsbrand van 1597 opnieuw opgebouwd en kreeg tussen 1612 en 1620 zijn kenmerkende Neder-Rijnse renaissancestijl. In de eeuwen daarna deed het gebouw onder meer dienst als school, veldhospitaal, noodkerk, postkantoor, gevangenis en brandweerkazerne.
Op de begane grond kun je de gratis tentoonstelling ‘1641: Beleef de Belegering’ bezoeken. Die neemt je mee naar het jaar waarin het Genneper Huys tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd belegerd. Niet alleen generaals en soldaten krijgen een plek in het verhaal. Je ontdekt ook wat zo'n belegering betekende voor gewone inwoners van Gennep. De tentoonstelling is opn op zaterdag 12 september van 10.00 tot 16.30 uur en op zondag 13 september van 12.30 tot 16.30 uur.
Adres: Markt 1, 6591 BZ Gennep
4. Kasteelruïne Bleijenbeek: loop letterlijk de geschiedenis in
Vanaf Paviljoen Bleijenbeek wandel je ongeveer één kilometer naar het kasteeleiland met daarop Kasteelruïne Bleijenbeek. Op zaterdag 12 september van 11.00 tot 16.00 uur mag je daar tijdens Open Monumentendag gratis rondlopen.
Eenmaal bij de ruïne wandel je langs plekken die normaal niet vrij toegankelijk zijn. Je ziet de meer dan zeshonderd jaar oude kelders en loopt langs locaties waar vroeger recht werd gesproken en gevangenen werden vastgehouden. Informatieborden laten zien wat er vroeger achter de overgebleven muren en kelders te vinden was. Er zijn ook vrijwilligers aanwezig die de verhalen achter de ruïne kennen.
Kasteelruïne Bleijenbeek laat bovendien goed zien wat het thema van dit jaar ‘veerkrachtig erfgoed’ kan betekenen. Eeuwenlang werd Bleijenbeek bewoond, verbouwd en uitgebreid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam daar abrupt verandering in: het kasteel werd zwaar gebombardeerd. Wat overbleef, raakte lange tijd verder in verval. Inmiddels is het terrein zo veiliggesteld dat je er weer kunt rondlopen.
Adres: Paviljoen Bleijenbeek, Bleijenbeek 14, Afferden
-
Kasteelruïne Bleijenbeek
Kasteelruïne Bleijenbeek
Duik in de geschiedenis van Kasteelruïne Bleijenbeek. Ontdek hoe dit kasteel een ruïne is geworden. Meer info over Kasteelruïne Bleijenbeek
5. Kerkentoer door Venlo: drie kerken, drie heel verschillende verhalen
In Venlo kun je van Open Monumentendag makkelijk een kleine kerkentoer maken. De Sint-Martinusbasiliek, Heilig Hartkerk en Joriskerk doen dit jaar mee. Ze liggen niet allemaal pal naast elkaar en zijn ook niet in dezelfde periode gebouwd. Precies daarom is het leuk om ze op één dag met elkaar te vergelijken.
Begin bijvoorbeeld bij de Sint-Martinusbasiliek in de historische binnenstad. De gotische basiliek heeft een lange geschiedenis, maar draagt ook duidelijk sporen van de twintigste eeuw. De toren moest na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog opnieuw worden opgebouwd.
De Heilig Hartkerk is nog relatief jong. De kerk werd gebouwd tussen 1921 en 1926, naar een ontwerp van architect Jules Kayser. Kijk vooral even goed naar de vorm en de gevels. Die zijn net wat speelser dan bij veel oudere kerken in de stad. En er ontbreekt iets opvallends: de geplande klokkentoren kwam er uiteindelijk nooit.
Sluit af bij de Joriskerk, een kleine kerk midden in het centrum van Venlo. Van buiten oogt hij misschien bescheiden, maar binnen kom je verschillende eeuwen geschiedenis tegen. Ruim twee eeuwen later werd daar een protestantse kerk omheen gebouwd. Op zaterdag 12 september van 12.00 tot 17.00 uur kun je binnenlopen en zelf eens rustig rondkijken.
Sint-Martinusbasiliek: Grote Kerkstraat 40, Venlo
Heilig Hartkerk: Veldenseweg 2, Venlo
Joriskerk: Sint Jorisstraat 16, Venlo
6. Bekijk Stadhuis Venlo midden in zijn restauratie en combineer deze met andere locaties
We blijven nog even in Venlo, want ook het Stadhuis doet mee. En juist dit jaar is een bezoek extra interessant. Het gebouw wordt namelijk volop gerenoveerd en gerestaureerd. Op zaterdag 12 september krijg je een kijkje achter de schermen van dat werk. Op de begane grond zie je informatie en beeldmateriaal over de restauratie en tijdens rondleidingen kom je meer te weten over delen van het gebouw. Tijdens een rondleiding kom je erachter hoeveel vakmanschap nodig is om monumenten te bewaren. Juist dat maakt deze plek zo passend bij het thema van Open Monumentendag 2026: erfgoed blijft alleen bestaan als er goed voor wordt gezorgd.
Wie na de kerken en het stadhuis nog verder wil kijken, hoeft Venlo niet uit. De stad heeft tijdens Open Monumentendag een uitgebreid programma met meerdere bijzondere plekken. Zo kun je bij De Luif aan de Havenkade 6a een van de laatste resten van de oude stadsmuur bekijken. Van die verdedigingsmuur is nog maar weinig over, maar juist daardoor is dit stukje Venlo extra bijzonder. De Luif is inmiddels ingericht als klein museum en op zaterdag 12 september van 11.00 tot 18.00 uur zijn er rondleidingen.
Ook onder de grond valt iets te ontdekken. Onder Hospice Mariaweide aan de Nieuwstraat 41 liggen middeleeuwse gewelfde kelders die herinneren aan het vroegere Dominicanenklooster. Op zaterdag 12 september van 11.00 tot 18.00 uur kun je er terecht. Tussen 12.00 en 17.00 uur vertrekken doorlopend rondleidingen van ongeveer een half uur met plek voor tien personen per ronde.
Adres: Markt 2, Venlo
Bekijk alle monumenten in Venlo
7. Bovenste Plasmolen: zie en hoor de watermolen werken
Midden in het groen van de Sint-Jansberg staat de Bovenste Plasmolen. De watermolen dateert uit 1725 en werd ruim een eeuw gebruikt om papier te maken. Vanaf 1846 werd er graan gemalen en gepeld. Nog altijd is het indrukwekkend om te zien hoeveel techniek er schuilgaat achter dat grote rad. De molen is bijzonder omdat het water het rad zowel van boven als ongeveer halverwege kan aandrijven.
Op zondag 13 september kun je van 11.00 tot 16.00 uur binnenlopen. De molenaars laten de mechanieken werken en vertellen hoe het water via vijvers en beken uiteindelijk het rad en de maalstenen in beweging brengt.
Maak van je bezoek gerust een kleine wandeling. Zowel de Kiekbergroute als de Beekroute door de Sint-Jansberg komt langs de molen. Zo zie je meteen waar de molen zijn kracht vandaan haalt: het water en het hoogteverschil van de Sint-Jansberg.
Adres: Kiekbergsebaan 6, Plasmolen
-
De Bovenste Plasmolen
De Bovenste Plasmolen
De Bovenste Plasmolen in Plasmolen is een historische watermolen in het natuurgebied bij de Mookerheide, waar je het landschap en de geschiedenis van dichtbij ervaart. Meer info over De Bovenste Plasmolen
Veelgestelde vragen over Open Monumentendag in Noord-Limburg
Open Monumentendag vindt in 2026 plaats op zaterdag 12 en zondag 13 september. De openingstijden verschillen per monument. Check daarom voor vertrek altijd even het actuele programma van de locatie die je wilt bezoeken.
De deelnemende monumenten zijn tijdens Open Monumentendag in principe gratis te bezoeken. Voor sommige rondleidingen, excursies of activiteiten moet je wel vooraf reserveren. Dat geldt bijvoorbeeld als er maar een beperkt aantal plekken beschikbaar is.
Dat hangt vooral af van waar je naartoe wilt. In Venlo kun je meerdere kerken, het stadhuis, De Luif en de gewelfde kelders combineren. Rond Mook en Middelaar liggen de Bovenste Plasmolen en Landgoed Mookerheide mooi bij elkaar. In Gennep en omgeving kun je het oude stadhuis, Kasteel Heijen en Kasteelruïne Bleijenbeek in één weekend meenemen.